Юлдагы гамьсезлек бәясе – кеше гомере

Әгәр 2026 елның 6 аендагы рәсми статистикага күз салсак, Тәтеш ­районы территориясендә өч юл-транспорт һәлакәте теркәлгән, аларда 4 кеше төрле дәрәҗәдәге җәрәхәтләр алган. Чагыштыру өчен, ­узган елның шушы ук ­чорында 8 юл-транспорт һәлакәте тер­кәлгән, аларда 3 кешенең гомере өзелгән һәм 6 кеше җәрәхәтләр алган.

Тәтеш районында 2026 ел­ның беренче ярты елында фаҗигаләр статистикасы билгеле бер уңай динамика күрсәтүгә карамастан, июль аенда булган һәлакәт шуны искәртә: бер секундка уяулыкны югалту яки тизлекне арттыру кешенең гомерен өзәргә мөмкин.

Исегезгә төшерәбез, 2026 елның 7 июлендә Тәтеш районы территориясендә булган юл-транспорт һәлакәтендә кеше гомере өзелде. Казаннан ирле-хатынлы гаилә пары җиңел автомобильдә Ульяновск өлкәсе шифаханәләренең берсенә ял итәргә бара торган булган. Беренчел мәгълүматлар буенча, машина йөртүче 66 яшьлек кеше имин хәрәкәт тизлеген сайламаган, нәтиҗәдә иномарка идарәсен югалтып, юл кырые­на төшеп тәгәрәгән. Пассажир утыргычындагы хатын-кыз һәлакәт урынында алган җәрәхәтләрдән ­ашыгыч ярдәм килгәнче җан биргән. Ир-ат исән калган, ләкин авыр җәрәхәтләр алган һәм хастаханәгә озатылган.

– Һәрбер машина йөртүче шуны истә тотарга тиеш: юл үз-үзеңә артык ышануны гафу итми. Тизлек режимы машина йөртүчеләрнең тормышын катлауландыру өчен түгел, ә аларның сәламәтлеген һәм гомерләрен саклау өчен билгеләнә. Юл борылышлары һәм рельеф үзенчәлекләре максималь игътибар таләп итә торган таныш булмаган шәһәр яны трассаларында аеруча сак булырга кирәк, – дип басым ясый Россия Эчке эшләр министрлыгының Тәтеш районы буенча Дәүләт автоинспекциясе бүлеге җитәкчесе Рәмис Фаризов.

Иминлек машина йөртү­челәрнең дисциплинасына гына түгел, юл өслегенең торышына да бәйле. Юлларны төзегәндә, яңартканда һәм карап тотканда законнарның үтәлешенә юл күзәтчелеген гамәлгә ашыру кысаларында 2026 елның 6 аенда ачыкланган җитешсезлекләрне бетерүгә 6 кисәтү ясалган. Юлларны төзекләндергәндә һәм карап тотканда иминлек таләп­ләрен үтәмәү фактлары буенча җаваплы вазифаи һәм юридик затларга карата РФ административ хокук бозу Кодексының 12.34нче маддәсе буенча 4 административ эш кузгатылган.

– Җәй җитү белән безнең район урамнарында индивидуаль мобильлек чараларыннан (СИМ), аерым алганда, электр самокатларыннан файдаланучылар саны кискен артты. Аларны куллану билгеле бер кагыйдәләрне үтәүне таләп итә, – ди Рәмис Рафаил улы. – Җәйге айларда мопед, скутер һәм питбайкларның балигълык яшендә булмаган йөртүчеләре белән бәйле вәзгыять тә аеруча борчу тудыра. Яшүсмерләр гомуми файдаланудагы юлларга юл хәрәкәтенең гади кагыйдәләрен белмичә һәм идарә итү күнек­мәләренә ия булмыйча чыгалар. Исегезгә төшерәм, мопед (скутер) белән 16 яшькә җиткән затларга “М” категорияле (яки башка ачык категорияле) машина йөртү таныклыгы булганда гына идарә итәргә рөхсәт ителә. Мопедта мотошлемсыз хәрәкәт итү катгый тыела. Питбайкларга аерым игътибар итәргә кирәк. Закон буенча алар спорт инвентары булып торалар һәм гомуми файдаланудагы юллар өчен каралмаган. Аларда шәһәр урамнарына яки шәһәр яны трассаларына чыгу катгый тыела. Ата-аналарга мөрәҗәгать итәм: балагызга мопед яки питбайк сатып алганда, сез аның гомере һәм сәламәтлеге өчен җаваплылыкны турыдан-туры үз өстегезгә аласыз. Машина йөртү таныклыгыннан һәм саклану әйберләреннән башка бала юлда фаҗига корбанына әверелә. 

Хокуклары булмаган зат­ка транспорт белән идарә итүне тапшырган өчен җитди штраф каралган (РФ АХБКның 12.7нче маддәсенең 3нче өлеше буенча 30 мең сум), ә хокук­сыз йөртүчеләрнең ата-аналары ата-ана бурычларын тиешенчә үтәмәгән өчен җаваплылыкка тартылырга мөмкин (РФ АХБКның 5.35нче маддәсе). Фаҗигагә юл куймагыз – балаларыгызның буш вакытын күзәтеп торыгыз!

Россия Эчке эшләр министр­лыгының Тәтеш районы буенча Дәүләт автоинспекциясе бүлеге җитәкчесе шулай ук яктылыкны кире кайтаргыч әйберләрне куллану кирәклеге турында искә төшерә. Машина йөртүче кара киемле җәяүлене юл кырыенда бик соң күреп алып, фаҗига килеп чыккан очраклар еш була.
Кара киемле кеше фаралар яктысында 25 – 30 метр ерак­лыктан гына күренә. Әгәр дә аның киемендә яки рюкзагында яктылык кайтаргыч әйбер булса, бу ераклык 150 – 200 метрга кадәр арта, ә ерактан күренә торган яктырткычлар булганда – 400 метрга кадәр. Бу машина йөртүчегә вакытында эш итү һәм автомобильне туктату өчен кадерле булган секундларны файдалану мөмкинлеген бирә.

Районыбыз юлларында иминлек һәрберебезгә бәйле, һәм бүген һәр кешенең хокук бозучыларга каршы көрәшкә үз өлешен кертү мөмкинлеге бар. Татарстанда дәүләт мәгълүмат системасы һәм “Халык инспекторы” мобиль кушымтасы берничә елдан бирле уңышлы эшләп килә. Бу җәмәгать контроленең цифрлы коралы, ул юл хәрәкәте һәм төзекләндерү кагыйдәләрен тупас бозу турында тиз арада хәбәр итәргә мөмкинлек бирә.

– Проектның төп максаты – юлларда җәзасыз калдыруны булдырмау. Дәүләт  автоинспекциясе хезмәткәрләре һәрбер юл чатында тәүлек әйләнәсе басып тора алмый, тик “Халык инспекторы” ярдәмендә теләсә кайсы битараф булмаган гражданин смартфон белән хокук бозуны терки ала. Алай гына да түгел, Татарстанда расланган гаризалар өчен гражданнарны акчалата бүләкләү системасы эшли. Билгеле бер куркыныч хокук бозуларны (каршы як хәрәкәт полосасына чыгу, җәяүлеләргә өстенлек бирмәү, руль артында телефон куллану яки иминлек каешын эләктермәү) теркәгән өчен уяу гражданнар банк картасына акча алырга мөмкин. Юллардагы тәртипсезлеккә битараф калмагыз! Сезнең бүгенге уяулыгыгыз иртәгә кемнең­дер гомерен саклап калырга мөмкин, – дип басым ясый Рәмис Рафаил улы. 

“Халык инспекторы” кушымтасыннан файдалану буенча инструкция

1. ­Кушымтаны йөк­ләп алыгыз. Кушымта­ларның теләсә кайсы рәс­ми кибетеннән “Халык ин­спекторы”н ур­наштырыгыз. 

2. Авторизацияләгез. Сис­темага керү “Госуслуги” порталындагы сезнең учет язмасы аша башкарыла – бу мө­рәҗәгатьләрнең дөреслеген гарантияли һәм яшертен алдау­ларны кире кага. 

3. Хокук бозуны тер­кәгез. Әгәр сез юл йөрү ка­гыйдәләрен бозу шаһиты булсагыз, кушымтаны ачыгыз. Видеоны турыдан-туры кушымтаның урнаштырылган камерасы аша төшерергә кирәк (монтаждан качу өчен чит видеоны галереядан йөкләргә ярамый). 

4. Мөһим: ролик кыска булырга тиеш (гадәттә 15 – 30 секунд). Анда автомобильнең дәүләт теркәү билгеләре төгәл укылырга һәм хокук бозу факты үзе күренергә тиеш. 

5. Гаризаны җибәрегез. Кушымта автомат рәвештә төгәл координатларны һәм төшерү вакытын билгеләячәк. Сезгә бары тик хокук бозу категориясен сайларга һәм материалларны модерациягә җибәрәсе генә кала. 

Дәүләт автоинспекциясе хезмәткәрләре тикшергәннән соң, хокук бозучыга штраф язылачак, ә сезгә карар турында хәбәрнамә киләчәк һәм лаеклы бүләк алачаксыз.

Индивидуаль мобильлек әйберләре  кулланганда иминлек кагыйдәләре:

Бер самокат – бер кеше. 
Бер җайланмада икәү хәрәкәт итү катгый тыела һәм бик куркыныч, чөнки бу дөрес йөрешне тулысынча боза һәм тормоз юлын ­арттыра. 

Юл кичүендә ашыгу. 
Индивидуаль мобильлек әйберләрендә җәяүле­ләр кичүе буенча машина юлын кисеп чыгу тыела. Сез җайланмадан төшәргә һәм аны янәшәдән алып барырга тиеш.

Тизлекне чикләү. 
Индивидуаль мобильлек әйберләрендә  хәрәкәт итү сәгатенә 25 ­чакрымнан артмаган тизлек белән рөх­сәт ителә. Тротуарларда йөр­гәндә җәяүлеләр һәрвакыт өстенлеккә ия.

фото: Россия Эчке эшләр министрлыгының Тәтеш районы буенча Дәүләт автоинспекциясе бүлеге