Ялгыш күзаллау гомерне өзәргә мөмкин

Россия Эчке эшләр министрлыгының Тәтеш районы буенча ЮХИДИ бүлеге начальнигы Рәмис Фаризов яктылыкны кире кайтаргычларның йогынтысы, ни өчен бер генә фли­керның җитәрлек булмавы һәм аларны кайсы урынга беркетсәң яхшырак булуы, шулай ук юл-транспорт һәлакәтләренә китерә торган “куркынычсызлыкны ялгыш күзаллау” турында сөйләде.

– Рәмис Рафаилович, рес­публиканың статистика мәгълүматларына караганда, юл-транспорт һәлакәтләренең гомуми саны кимүгә карамастан, җәяүлеләр катнашындагы фаҗигаләрнең нәтиҗәләре югары булып кала бирә. Тәтеш районы юлларында хәлләр ничегрәк?

– Республикадагы уртача күрсәткечләр белән чагыштырганда проблема кискен тормый. Тәтеш районында 8 ай эчендә юл йөрү кагыйдәләрен бозган  өчен 138 җәяүле административ җаваплылыкка тартылды. Чагыштыру өчен, узган елның шушы ук чорында мондый хокук бозучыларның исәбе 113 булган иде. Бу кешеләр тиешсез урында юлны аркылы чыгучылар, якынлашып килүче транспорт каршысыннан йөгереп чыгучылар яки, иң куркынычы, шәһәр читендәге юллардан яктылык кайтаргыч әйберләрне берне дә беркетмәгән килеш баручы кешеләр. Мондый кешене автомобиль йөртүче берничек тә вакытында күреп өлгерә алмый.

– Көзге-кышкы айлар инде җитте. Көн озынлыгы кыскара, иртәнге һәм кичке якта – караңгырак. Районда яшәүчеләргә нинди мөһим киңәшләр бирер идегез?

– Иң әһәмиятле ­ки­ңәш – яктылык ­кайтаргыч әй­берләрне ­куллану. Бу рәсми таләп тә, инспектор­ларның теләге дә түгел. Кара төстәге кием кигән җәяүлене автомобиль йөртүче якыннан яктыртучы фаралар яктысында нибары 25–50 метр ераклыктан гына күрә. Сәгатенә 60–80 километр тизлек белән барганда, бу – 1–2 секундлык ара, ә андый вакыт эчендә куркынычсыз маневр ясап өлгерү мөмкин түгел. Киеменә яктылык кайтаргыч әйберләр беркетелгән җәяүле 130–200 метр ерак­лыктан күренә.

Бу автомобиль йөртүчегә 15–25 секунд вакытны һәм гомерне саклап калырга мөмкинлек бирә. Яктылык кайтаргыч әйберләрне куллану җәяүленең гомере өзелү куркынычын якынча 70 процентка киметә. Юл хәрәкәте кагыйдәләренең 4.1нче пункты нигезендә, торак пунктлардан читтә җәяүлеләр үзләре белән яктылык кайтаргычлар бул­ган әйберләр йөртергә тиеш. Булмаган өчен штраф – 500 сум. 

Торак пунктларда алардан файдалану катгый рәвештә киңәш ителә. Акчаны кагыйдә бозган өчен штраф түләүгә яки дәвалануга тотуга караганда, бөтен гаилә өчен берничә комплект фликер сатып алуга сарыф итү күпкә яхшырак. Аларны җирдән 80–100 сантиметр өстәрәк – күкрәк, бил, рюкзак турысына урнаштыру зарур. Һәм берне генә түгел, һәр яктан да күренеп торсын өчен аны берничәне кулланырга кирәк. 

– Сезнеңчә, җәяүлеләр катнашындагы барлык юл-транспорт һәлакәтләрен нәрсә берләштерә?

– Аларның барысын да куркынычсызлыкны ялгыш күзаллау берләштерә. “Мин җәяүлеләр кичүендә, мине үткәреп җибәрергә тиешләр” яки “Мин монда гомер буе йөрим, барысы да үз кешеләр”, дип уйлыйлар җәяүлеләр. Ә машина йөртүче: “Мин аек, тәҗрибәле, барысын да контрольдә тотам”, дип уйлый. Ә аннары ­физика, юеш асфальт, йөк машиналары фараларының күзне чагылдыруы яки гади генә ашыгу килеп ­кушы­ла. Юл-транс­порт һәла­кәтенең һәрберсе – төгәл ял­гыш­лыкларның нәтиҗәсе. Әгәр җәяүле үзен күренерлек итсә, ә машина йөртүче юл “сызыклары” алдында тизлеген киметсә, фаҗига килеп тә чыкмас иде.

– Җәяүлеләргә һәм автомобиль йөртүчеләргә сезнең теләкләрегез.

– Җәяүлеләргә – яктылык кайтаргычларны кулланыгыз. Балаларыгызның киемнәрендә алар бармы-юкмы икәнен тикшерегез. Автомобиль йөртүчеләргә – юлда беркем дә юк кебек тоелса да, җәяүлеләр кичүенә җитәрәк тизлекне киметегез. Статистикадагы һәр сан артында аерым бер гаилә өчен кире кайтарып булмый торган югалту тора. Безнең уртак бурыч – бу исемлекнең тагын да ­тулыланмавына ирешү.

– Әңгәмәгез өчен рәхмәт.