Бакчада груша: яхшы карау – мул уңыш

Әлеге җиләк-җимеш культурасын тәрбияләү үзенчәлекләре турында “Россельхозцентр” фили­алының ТР буенча үсемлекләрне саклау бүлеге әйдәп баручы агрономы Салават Галимҗанов сөйли:

– Груша агачы тәрбияләү, корткычларны юк итү һәм авы­ру­ларны искәртү максатыннан һәр елны мәҗбүри рәвештә сиптерүне күздә тота. Моны берничә тапкыр үткәрергә кирәк: башта бөреләр чыкканчы, аннары чәчәк атканчы һәм чәчәк атып берникадәр үткәч. Бөркү өчен паразитка каршы көрәштә югары нәтиҗә бирә торган бакыр купоросы һәм җимешләрнең барлыкка килүен сизелерлек тизләтә торган карбамид (мочевина) ­кулланыла.

Тимер дефицитыннан инте­гүче карт агачларга тимер купоросы сиптерергә мөмкин, ул груша агачын әлеге химик элемент белән баетачак һәм уңыш бирүен яхшыртачак.

Агачларны агарту эшләре елга ике тапкыр башкарыла, бу язгы чорда яшь агачны кояш пешерүдән һәм артык кызудан сакларга, ә салкын вакытта кабыктагы бөҗәкләрне юк итәргә мөмкинлек бирә. Агарту составы аның максатына карап ясала. Тәүге максат кояштан саклау булса, аңа су, сүндерелгән известь һәм канцелярия җилемен кушарга мөмкин; әгәр корткычларны һәм личинкаларны юк итү таләп ителсә, моңа су, бакыр купоросы һәм ПВА җилеме катнашмасын куллану яхшы.

Груша агачы күп уңыш биргән елларда аның көче бетә, нәтиҗәдә кышын агач өшергә мөмкин. Мондый хәл килеп чыкмасын өчен, көзен азотлы ашламалар белән тукландырырга, моны туфракны йомшарту һәм мул итеп сугару белән бергә алып барырга кирәк. Аны мөмкин кадәр иртәрәк эшләү зарур, чөнки суыклар алдыннан гына ашлау груша агачының вакытында “йокыга китүенә” комачаулаячак.

Чәчәк аткан вакытларда һәм җимешләре кабат коелганнан соң, агач төбендәге туфракка азот, фосфор һәм калий катнашмасын кертеп тукландыру тәкъдим ителә. Үсемлек өчен карбамид эретмәсе, шулай ук яфрак сеңерчәләре арасы хлорозы үсешенә комачаулый торган марганец та файдалы.

Язын яшь груша агачын тәр­бияләгәндә, кышка дип тамырларын һәм кәүсәсен суыктан, кимерүчеләрдән саклау өчен ябылган материалны алырга кирәк. Шулай ук аларның торышын тикшерергә тиешсез. Кимерүчеләр кимергән урыннарны купорос белән эшкәртәләр һәм бакча сумаласы (вар) белән сылыйлар. Язын груша агачын тәрбияләү кәүсәне известь эретмәсе белән эшкәртүне үз эченә ала. Бу аны яфраклар ярган вакытта кояш көйдерүдән сак­лаячак һәм кайбер авыру кузгатучыларны юк итәчәк.

Агач тирәсендәге туфракны 8 – 15 сантиметр тирәнлектә казып чыгалар. Бу һава үтүчәнлеген арттырып, дымны саклап калырга гына түгел, анда кышлаган корткычларны да юк итәргә ярдәм итә. Аннары агач төбен мүлчәлиләр.

Язын груша агачын тәрбияләү гадәттә өстәмә тукландыруны үз эченә ала. Нормаль үсеш барышында груша агачы елына 40 сантиметр үсеш бирә. Әгәр бу күрсәткеч күпкә азрак булса, агачны ашыгыч рәвештә тукландырырга кирәк. Бу очракта аның яшен исәпкә алу мөһим. Әгәр аңа 15 яшьтән артык булса, тукландыру гына ярдәм итмәячәк – яшәртүче кисем үткәрергә кирәк.

Груша агачын утыртканнан соң, беренче елда ашларга кирәкми. Чөнки утырту чокырына сез аңа кирәкле барлык матдәләрне салгансыз. Ә инде икенче елдан башлап өч елга бер тапкыр органика, ә минераль ашламаларны – утырткандагы кебек үк, туфрак белән кушып, һәр елны кертергә мөмкин. Органик ашламалар минераль ашламалардан соң өстәлә.

Груша агачы өчен яфрак аша тукландыру да файдалы. Чәчәк атканчы аңа өч процентлы суперфосфат эретмәсе сиптерәләр. Ике процентлы карбамид эретмәсе белән эшкәртү агачны ныгыта һәм аның уңышын арттыра. Бу мәҗбүри түгел, әмма язын груша агачын тәрбияләүгә керә торган бик файдалы процедура ­булып тора.

фото ясалма интеллект ярдәмендә ясалган