Тәтешлеләр тылда да каһарманлык күрсәткән

(Тәтеш, 9 май, "Тәтеш таңнары"). Тылда калган өлкәннәр, хатын-кызлар, балалар булдыра алганча фронтка ярдәм иткән... “Барысы да фронт өчен, барысы да Җиңү өчен!” шигаре – тылда булучыларның барысы өчен дә тормыш мәгънәсенә әверелгән.

Тәтеш урта мәктәбе укытучылары һәм өлкән сыйныф укучылары 1941 елның августында ук инде Казандагы хәрби госпитальләр өчен утын әзерләргә ­чыккан.

“Казан каймасы” корылмасын төзүдә безнең район кешеләре дә катнашкан, ул Урюм, Пролей-Каша, Богдашкино, Иоково, Берлек, Жуково, Кызыл Тархан, Кульметевка, Салмановка, Тайба-Тауш, Кильна, Кошки-Новотимбаево, Чуаш Чурапаны торак пунктлары яныннан ныгытылган линия узган. 

Тәтеш районында хезмәт кешеләре Сталинград өлкәсе районнарына ярдәм буларак терлекләр, йорт кошлары, бәрәңге, авыл хуҗалыгы кирәк-яраклары, чәй һәм аш савыт-сабалары, өс һәм аяк киемнәре бүлеп биргән. Сталинградтагы балалар һәм мәктәп укучылары өчен Тәтеш урта мәктәбенең укучылары һәм укытучылары китаплар, дәреслекләр, мендәрләр, балалар өчен урын-җир әйберләре җыйган.

Сугыш елларында район кырларында 63 кыз тракторда эшләгән, алар фронтка киткән ир-егетләрне алыштырган. Тәтеш районындагы 35 хатын-кыз кыр бригадаларына җитәкчелек иткән. Ил оборонасы фондына өстәмә меңләгән пот икмәк ­тапшырылган.

Хатын-кызлар колхоз эшеннән тыш, сугышчыларга җылы киемнәр әзерләгән, бияләйләр, оекбашлар бәйләгән, җылы киемнәр теккән. Кызыл Армия фондына һәрбер гаилә үзенең шәхси күп булмаган азык-төлек запасын ­тапшырган. 

Район эшчәннәре Дәү­ләтнең сугышчан займ­нарына зур горурлык белән һәм Ватанга тирән мәхәббәт хисләре белән язылганнар. Танк­лар колоннасы составында “Татария колхознигы” “Тәтеш чакырылышы” дигән танклар төзелешенә 40 мең сумнан артык акча җыйган һәм керткән. 

Тәтеш районы хезмәт­кәрләре коллективы һәм Бидәңге интернат-йорты балалар көче белән берничә түләүле спектакль куйган. Җыелган 5 мең сум акчаны очкычлар эскадриле төзелешенә керткән. 

Укучылар һәм мәктәпкәчә белем алучылар кырга чыккан, башак­лар җыйган, тәмәке эшкәртүдә, борчак җыюда катнашкан.

Тәтешнең “Восход” артеле фронт өчен гимнастеркалар, эчке күлмәкләр, баш киемнәре – колакчалар, җиңсәләр, пат­роннар өчен сумкалар теккән, Казан шәһәре госпитальләреннән ки­терелгән киемнәрне ямау белән шөгыльләнгән. Җиһаз фабрикасы шырпылар җитештергән, посылка тартмалары ясаган.

Оешмаларда эшләүчеләр оборона фондына бер көнлек хезмәт хакларын күчергән. Ата-ана назыннан мәхрүм калган, илебезнең төр­ле почмакларыннан эвакуацияләнгән балаларны шәһәр үзенә сыендырган. Әлеге авыр елларда шәһәрдә һәм Тәтеш райо­нында берничә балалар йорты булган: Долгая Поляна, Монастырский, Красная Поляна авылларында 88нче балалар йортлары; Тәтештә 91нче һәм 89нчы балалар йорты. Ата-аналарын югалткан күп бала җирлектәге эшчеләр һәм интеллигенция тарафыннан тәрбиягә алынган. 
Якташларыбызның Ватанга фидакарь хезмәт итүе – ныклык һәм батырлыкның матур үрнәге. Халыкның сугыш турындагы хәтере – мәңгелек.

Без Ватанны ­коткару хакына үлемгә ­каршы баручыларны, тылда үз­ләренең фидакарь хезмәт­ләре белән Җиңүне якы­най­­тучыларны, илне җимереклекләрдән торгызучыларны хәтерлибез. Аларны хә­терләү – бу безнең бурыч. 
Тәтеш ягы тарихы музее материаллары буенча