Чиргә вакцина да, дәвалау ысуллары да юк

Көчле йогышлы вируслы инфекция йорт дуңгызларын һәм кыргый кабаннарны зарарлый. Инфекция барышында үлем-китем 100 процентка җитә, ә икътисади югалтулар миллиардлаган сумнар белән исәпләнә.

Дуңгызларның африка чумасын таратучылар тышкы мохиттә гаять нык тотрык­лылыгы белән аерылып тора: катырылган иттә айлар буе саклана; киптерүгә һәм черүгә чыдам; бары тик югары температурада җылытканда гына (мәсәлән, 30 минут дәвамында кайнатканда) юкка чыга.
Вирус азыкта, туфракта, тирестә, транспортта һәм эш коралларында озак вакыт актив булып калырга мөмкин. Бу авыруга каршы көрәшне шактый ­катлауландыра.

– ДАЧның төп таралу юллары: авыру яки үлгән хайваннар белән турыдан-туры бәйләнеш; зарарланган азык, тиешенчә кайнатылмаган азык-төлек калдыклары аеруча куркыныч; транспорт, инвентарь, шулай ук зарарланган хайваннар белән бәйләнештә булган кешеләрнең өс киемнәре һәм аяк киемнәре; вирусны ерак араларга күчерә алган кыргый кабаннар; чир йоктыручылар – билгеле бер төргә караган талпаннар, чебеннәр, кимерүчеләр.
Инфекция чыганагы булып авыру дуңгызлар гына түгел, ә вирус йөртүчеләр дә тора. Аларның авыру билгеләре булмаска мөмкин, әмма шул ук вакытта вирусны тарата алалар, – дип хәбәр итә Тәтеш дәүләт ветеринария оешмасы җитәкчесе Мария ­Ванюхина.

Ветеринария белгеч­ләре кисәтә – ДАЧның төп проблемасы шунда, чиргә вакцина да, дәвалау ысуллары да юк. Диагноз расланган очракта, инфекция йоктырган барлык дуңгызлар кан чыгарылмыйча юк ителергә, ә аларның түшкәләре яндырылырга тиеш. Бу – вирус таралуны туктатуның бердәнбер ысулы. ДАЧ ачыкланган очракта катгый карантин кертелә. Инфекция очкыны булганда барлык дуңгызлар юк ителә, түшкәләр, тирес, азык калдыклары һәм аз кыйммәтле инвентарь яндырыла. Куркыныч янаган зонада (радиусы 20 чакрымга кадәр) тикшерү үткәрелә, дуңгызларны юк итәргә дә мөмкиннәр. Биналарга, транспортларга һәм җиһазларга махсус чаралар кулланып дезинфекция үткәрелә. Хайваннарны һәм терлекчелек продукциясен күчереп йөртү чикләнә. Карантин барлык ветеринария таләпләре үтәлгәннән соң гына чикләнә, гадәттә соңгы хайван үлү очрагыннан соң 40 көннән дә иртәрәк түгел. Инфекция булганда дуңгыз үрчетү карантин алынганнан соң бер елдан да иртәрәк рөхсәт ителми. 

Вирусның хуҗалыкка үтеп керүенә юл куймау өчен дуңгыз асраучыларга һәм авыл хуҗалыгы пред­приятиеләренә түбән­дәге таләпләрне үтәргә кирәк: хайваннарны йөрт­мичә, ябык биналарда асрарга; дуңгызларга тиешенчә кайнатылмаган азык-төлек калдыкларын һәм сугым калдыкларын ашатмаска; хайваннарны бары тик ветеринария документлары булган очракта гына сатып алырга; биналарны даими рәвештә дезинфекцияләргә, бөҗәкләргә һәм кимерү­челәргә каршы эшкәртергә; чит кешеләрнең һәм транс­портларның хуҗалык тер­риториясенә керүен чикләргә; дуңгызларда авыру яки үлү очраклары турында ветеринария хезмәтләренә кичекмәстән хәбәр итәргә.

– Ветеринария кагый­дәләрен үтәү, азыкка контрольлек итү һәм ветеринария хезмәтләренә вакытында хәбәр итү – авыру таралуны булдырмау һәм терлек санын саклап калу өчен иң нәтиҗәле чара. Барлык сораулар буенча 2-81-13, 2-87-74, 2-88-31 телефоннары аша мөрәҗәгать итегез, – дип  киңәш итә Тәтеш районы дәүләт ветеринария оешмасы белгечләре.

Фото нейрочелтәр ярдәмендә эшләнде